Tarih Bilimi Nedir 9

Tarih, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin yerı gün, bu olaylarla ilgili bilgilerin ayyaşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut âdemoğlu-dışı nüansı gözetmeksizin, görev ve hengâm aralığının kestirildiği bir geçmiş hengâm dilimde, saik-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel niteliği olan disiplin olan gün, rastgele bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her meydanın maziini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık mazii gır konusu evetğunda, yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara ilişikli bütün bilgilerin, vakaların vuku bulduğu devrin şartları hane önüne allıkınarak, kabil evetğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanmış olan vakaların bir daha yaşanabilmesi kadar bir muhtemellık olmadığından huy bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki ortak kontralığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (fehvaı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, bilgi ittihaz vasıtasıyla bilgelik edinme anlamlarında kullanılan lafız, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının yerı gün çok daha geniş bir fehva derunğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta derece derece huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden gayrı bir şey değildir.[5]