Tarih Bilimi Nedir 5

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin yanı silsile, bu olaylarla ilgili bilgilerin ayyaşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut insan-dışı farkı gözetmeksizin, durum ve ahit aralığının kestirildiği bir geçmiş ahit dilimde, neden-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, herhangi bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her düzın geçkinini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık geçkini alay konusu olduğunda, yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki olaylara üstüne tüm bilgilerin, vakaların vuku bulmuş olduğu devrin şartları delik önüne allıkınarak, muhtemel olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan vakaların bir daha evetşanabilmesi kabil bir mümkünlık olmadığından natür bilimlerindeki kabil deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki eş katlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (anlamı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, yüklem iktibas kanalıyla malumat edinme anlamlarında kullanılan sözcük, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının yanı silsile çok daha geniş bir anlam dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve ayrıca derece derece natür bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden özge bir şey değildir.[5]